Kurmancîde Kürtçe Selamlaşmalar ve Temel İfadeler (Okunuşlarıyla)

Kısa cevap: Öğrenmen gereken ilk kelime Silav — merhaba. Buna Tu çawa yî? (nasılsın?), Ez baş im (iyiyim), Spas (teşekkürler) ve Navê min … e (benim adım …) ekle; kısa ama gerçek bir Kurmancî sohbeti şimdiden sürdürebilirsin. Bu sayfa sana 28 ifadeyi gerçekten ihtiyaç duyduğun sırayla veriyor: selamlaşma, sohbet açma, kendini tanıtma, nereli olduğunu söyleme ve Kürtçede çoğu öğrencinin tahmin ettiğinden daha önemli olan nezaket kalıpları.

Aşağıdaki her şey, kendi Kurmancî A1 e-kitabımızın konuşma bölümünü açan bölümden alındı — uydurma ifade yok, makine çevirisiyle doldurulmuş boş laf yok.

Neden selamlaşmalarla başlamak doğru

Kürt kültüründe selamlaşma, bir an önce geçip gidilecek bir lafı güzaf değildir. Saygı ve sıcaklık taşıyan sosyal bir eylemdir ve fark edilir. Silav deyip sonra başka bir dile geçen bir öğrenci bile asıl önemli olanı yapmıştır: dilde var olduğunu göstermiştir.

Pratik bir nedeni de var. Selamlaşmalar, bir dilin her sohbette kesinlikle kullanacağın tek parçasıdır; yani en çok tekrar yapacağın kısım da onlardır. İyi seçilmiş yirmi sekiz ifade seni bir akrabayla ilk telefon görüşmesinden geçirir. İyi seçilmiş yirmi sekiz isim geçirmez.

Yedi selamlaşma

Türkçe	Kurmancî
Merhaba!	Silav!
Hoş geldin!	Bi xêr hatî!
Günaydın!	Sibê baş!
İyi günler!	Roj baş!
İyi akşamlar!	Êvar baş!
Hoşça kal	Xatirê te!
Güle güle / Allaha ısmarladık	Bi xatirê te!

Dikkat etmeye değer iki şey var. Birincisi, Silav konuşmada sık sık Slav diye kısaltılır — ikisini de duyarsın ve sohbette ikisi de doğrudur. İkincisi, Sibê baş, Roj baş, Êvar baş ifadelerine bak: kalıp günün vakti + baş (iyi) şeklindedir, yani Türkçedeki "iyi akşamlar"ın tersi. Kalıbı bir kez öğren, üç ayrı ezber yerine üç selamlaşman olur.

Her sohbette kullanacağın kelimeler

Türkçe	Kurmancî
Nasılsın?	Tu çawa yî?
İyiyim	Ez baş im.
Evet	Erê
Hayır	Na
Teşekkürler	Spas
Lütfen / rica ederim	Ji kerema xwe re

Spas, bu sayfadaki en değerli tek kelimedir. Kısadır, yanlış anlaşılmaz ve dükkandan aile sofrasına kadar her ortamda işe yarar.

Evet demenin birden fazla yolu var

Yeni başlayanların tekdüze duyulduğu yer burasıdır ve düzeltmesi kolaydır. Kurmancî, nötr bir evet, onaylayan bir evet ve gündelik bir evet arasında ayrım yapar:

Kurmancî	Anlamı	Ne zaman kullanılır
erê	evet	nötr, yaygın varsayılan
belê	evet, aynen / doğru	onaylayıcı, söyleneni teyit eden
baş e / baş	evet, tamam / olur	samimi, gündelik onay
balê	evet	resmi, geleneksel, şiirsel bağlamlar
na	hayır	nötr, her durumda

Erê ve na ile başla. Kendini rahat hissettiğin anda belê'yi ekle — onu doğru yerde kullanmak, ders kitabı gibi konuşmayı bırakmanın en hızlı yollarından biridir.

Kendini tanıtmak

Türkçe	Kurmancî
Adın ne?	Navê te çi ye?
Benim adım …	Navê min … e
Nerelisin?	Tu ji ku derê yî?
…'dan/den geliyorum	Ez ji … me
Ben …yım (öğretmen, öğrenci, Kürt)	Ez … im

Bu beş ifadenin üçü aynı küçük yapı taşıdır: Ez … im — ben bir şeyim. Ez xwendekar im (öğrenciyim). Ez mamoste im (öğretmenim). Ez Kurd im (Kürdüm). Ek, kişiye göre değişir — sen için Tu … î, o için Ew … e — ama bu aşamada sadece kendininkine ihtiyacın var.

Nereli olduğunu — ve Kürt olduğunu — söylemek

Birçok diaspora öğrencisi için asıl önemli olan, herhangi bir selamlaşmadan çok bu cümledir:

• Ez ji Kurdistanê me. — Kürdistan'dan geliyorum.
• Ez Kurd im. — Kürdüm.
• Ez bi Kurdî diaxivim. — Kürtçe konuşuyorum.

Ve en çok ihtiyaç duyacağın ülke ve dil kelimeleri:

Türkçe	Ülke	Dil
Kürdistan / Kürtçe	Kurdistan	Kurdî
Almanya / Almanca	Almanya	Almancî
Türkiye / Türkçe	Tirkiye	Tirkî
Büyük Britanya / İngilizce	Brîtanya	Îngilîzî
Irak / Arapça	Êraq	Erebî
İran / Farsça	Îran	Farsî

Hepsini bir araya getirirsek: Ez ji Brîtanya me. Ez bi Îngilîzî diaxivim. — Britanya'dan geliyorum. İngilizce konuşuyorum.

Nezaket: öğrencilerin atladığı, Kürtlerin fark ettiği kısım

Kürtçe, aile içinde bile nazik ifadelere gerçek bir ağırlık verir. Bunlar süs değildir:

Türkçe	Kurmancî
Rica ederim! / Başüstüne!	Ser çavan!
Allah seninle olsun!	Xwedê bi te re be!
İyi günler dilerim!	Rojekê baş!
Sana saygım var (kelimesi kelimesine "gözümün üstündesin")	Tu ser çavan î.

Sonuncusu üzerinde biraz durmaya değer. Tu ser çavan î kelimesi kelimesine "gözümün üstündesin" demektir ve saygı ile sevginin bir işareti olarak söylenir. Kısa hali Ser çavan! aynı zamanda Spas'a verilen cevaptır. Hiçbir konuşma kılavuzunun öne çıkarmadığı ama her Kürt evinde kullanılan türden bir ifadedir.

İlk tam sohbetin

İşte hepsi bir arada, A1 kitabımızdaki alıştırma diyaloğundan alındı. Çeviriyi okumadan önce iki kez sesli oku.

A: Silav! Tu çawa yî?
B: Ez baş im, spas. Tu çi dikî?
A: Ez mamoste im. Navê min Alî ye.
B: Ez xwendekar im. Navê min Zîn e.

A: Merhaba! Nasılsın?
B: İyiyim, teşekkürler. Sen ne iş yapıyorsun?
A: Ben öğretmenim. Adım Alî.
B: Ben öğrenciyim. Adım Zîn.

Dört satır. Bu sayfadaki ifadelerden sekizi. Bu, eksiksiz bir ilk konuşmadır ve aşağı yukarı bir Kürt akrabanın etkilenmekten sevinçten uçmaya geçtiği seviyedir.

Bütün bunlar nasıl telaffuz edilir

Yukarıdaki ifadelerin dokuzunda İngilizcede olmayan bir harf var — Türkçe biliyorsan ç ve ş sana zaten tanıdık. İyi haber şu ki Kurmancî yazımı tamamen düzenlidir — bir harf, bir ses, okunmayan hiçbir şey yok — yani bu beşini bildiğinde bu sayfadaki her ifadeyi doğru söyleyebilirsin:

Harf	Ses	Bu sayfadan bir ifadede
ç	çay'daki ç gibi	Tu çawa yî?
ê	uzun, kapalı bir e, hey'deki gibi	Êvar baş!
î	uzun, şiir'deki ii gibi	Tu çawa yî?
ş	şeker'deki ş gibi	Ez baş im.
x	boğazdan gelen bir h, İskoç loch kelimesindeki gibi	Bi xêr hatî!

Bir tuzak: şapkalar süs değildir. î, i'den gerçekten daha uzun bir sestir ve uzunluk kelimeyi değiştirir — min ve mîn aynı değildir. Tu çawa yî'deki ünlüyü kısalttığında başka bir şey söylemiş olursun. Her biri için örnek kelimeyle 31 harfin tamamı Kürt alfabesi rehberimizde.

Bu 28 ifadeyi akılda kalacak şekilde nasıl çalışırsın

1. Liste olarak değil, karşılıklı konuşma olarak öğren. Tu çawa yî? → Ez baş im, spas. Her zaman çiftler halinde. Sadece tek başına gördüğün bir ifade, biri sana o soruyu sorduğunda aklına gelmez.
2. Her birini üç kez sesli söyle. İçinden değil. Asıl mesele kaslar, özellikle x ve ç için.
3. Bugün birini gerçek bir mesajda kullan. Bir aile üyesine merhaba yerine Silav gönder. İlki zor olanıdır.
4. İşaretleri elle yaz. On ifadeyi şapkaları ve çengeliyle kopyala. Elin ê ve ş'yi gözlerinden daha hızlı hatırlar.
5. Yeni sorular eklemeden önce cevabı ekle. Çoğu öğrenci soru biriktirir ve hiçbirine cevap veremez.

Evde Kürtçe duyarak büyüdüysen ve kendin konuşman gerektiği anda donup kalıyorsan, darboğaz kelime bilgisi değildir — ve selamlaşmalarla başlamak tam da doğru hamledir, çünkü bunlar zaten on binlerce kez duyduğun ifadeler. Bu özel tıkanmayı Kürtçeyi neden anlıyorsun ama konuşamıyorsun yazısında anlattık.

Bu ifadeler Soranî ve Badinîde de işe yarar mı?

Kısmen — ve burada net olmak gerekiyor, çünkü yanlış tahmin aylarına mal olur.

• Kurmancî — bu sayfadaki her şey. Türkiye, Suriye, kuzey Irak, kuzey İran, Ermenistan ve Avrupa diasporasında yaklaşık 15 ila 17 milyon kişi tarafından konuşulur.
• Badinî — Duhok, Zaxo ve Amêdî çevresinde konuşulan bölgesel bir Kurmancî biçimi. Bu sayfadaki selamlaşmalar anlaşılır; bazı fiil biçimleri farklıdır.
• Soranî — Orta Kürtçe; esas olarak Irak'ta ve İran'ın bazı bölgelerinde konuşulur, normalde uyarlanmış bir Arap alfabesiyle yazılır. Kurmancî ve Soranî karşılıklı olarak anlaşılır değildir, bu yüzden bu ifadeler doğrudan aktarılamaz.

Silav ve spas, Kürtçe konuşulan bölgelerin çoğunda tanınır. Tam cümleler ise tanınmaz. Lehçe sorusunu henüz netleştirmediysen, herhangi bir şey ezberlemeden önce bunu yap: hangi Kürtçe lehçeyi öğrenmeliyim?.

Selamlaşmalardan sonra ne gelir

Selamlaşmalar Kurmancî A1 e-kitabımızın 3. bölümüdür ve tam olmaları gereken yerdedir: alfabeden sonra ve şimdiki zamandan hemen önce — çünkü Ez baş im diyebildiğin anda Ez çay dixwim (çay içiyorum) cümlesine ve tüm gündelik konuşmaya sadece küçük bir adım uzaklıktasın. Kitap zamirler, sayılar, aile, günlük rutin, ev, yemek ve hava durumu konularından geçer ve 100 puanlık bir test ile bir tamamlama sertifikasıyla biter.

Tanışmaların ötesine geçip gerçek sohbete ulaşmak istediğini zaten biliyorsan, Kurmancî A1 & A2 paketi çoğu öğrencinin başladığı settir. Nereden başlanacağına dair daha geniş tablo için Kurmancî öğrenme rehberimiz sıralamayı ortaya koyuyor.

Sıkça sorulan sorular

Kürtçede merhaba nasıl denir?

Silav — konuşmada genellikle Slav diye kısaltılır. Günün her saatinde ve her ortamda kullanılır. Daha belirli olmak istersen Sibê baş! (günaydın), Roj baş! (iyi günler) ya da Êvar baş! (iyi akşamlar) de. Bunların hepsi en yaygın konuşulan Kürtçe lehçesi olan Kurmancîdir.

Kürtçede teşekkürler nasıl denir?

Spas. Tek kelime, telaffuzu kolay, her yerde kullanılır. Cevabı Ser çavan! — kelimesi kelimesine "gözüm üstüne" — ve "rica ederim" işlevi görür. Ji kerema xwe re ise daha resmi kullanımda hem "lütfen" hem de "rica ederim" anlamına gelir.

Kürtçede "nasılsın" nasıl denir?

Tu çawa yî? Cevabı Ez baş im — iyiyim. En baştan çift olarak söyle; böylece biri sana sorduğunda cevap kendiliğinden gelir.

Kürtçede "benim adım" nasıl denir?

Navê min … e. Yani Navê min Zîn e — adım Zîn. Sormak için: Navê te çi ye? — adın ne? Sondaki e'ye dikkat et; bu "-dir" anlamındaki fiildir ve orada olmalıdır.

Kürtçede "Kürdüm" nasıl denir?

Ez Kurd im. Dili konuştuğunu söylemek için: Ez bi Kurdî diaxivim. Hâlâ öğreniyorsan, dürüst ve çok kullanışlı versiyon Ez fêr dibim — öğreniyorum — ama çoğu insanın aslında aradığı cümle Ez Kurd im'dir.

Bir sohbet edebilmek için kaç Kürtçe ifadeye ihtiyacım var?

Düşündüğünden daha az — bu sayfadakiler gibi iyi seçilmiş 25 ila 30 ifade, gerçek bir ilk konuşma için yeterlidir: selamlaşma, nasılsın, isim, nereli olduğun, teşekkür, veda. Önemli olan, rastgele 200 kelimelik bir listenin değil, her sohbette geçen ifadelerin olmasıdır. Bütün püf noktası sıralamadadır ve Kürtçe öğrenmeye yeni başlayanlar için eksiksiz rehberimizin tam da oradan başlamasının nedeni budur.

---

Yazan: The Kurdish Academy · Dil kontrolü: ekibimizden anadili Kurmancî olan biri · Son güncelleme: 26 Eylül 2026